Jesienny okres zbioru i konsumpcji grzybów wiąże się z częstszymi przypadkami zatruć. Pierwsze dolegliwości mogą wystąpić już po kilku godzinach od spożycia, a ich charakter zależy od gatunku grzyba, przyjętej dawki i indywidualnej wrażliwości organizmu. Objawy początkowe często przypominają infekcję żołądkowo‑jelitową, jednak u niektórych osób zatrucie prowadzi do poważnych powikłań wątroby i nerek. W niektórych zatruciach obserwuje się pozorną poprawę, po której następuje pogorszenie stanu zdrowia.
Jak rozpoznać pierwsze objawy zatrucia grzybami?
Początkowe symptomy obejmują nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunkę. Towarzyszyć im mogą ból głowy, podwyższona temperatura, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia. Grzyby o działaniu neurotoksycznym mogą wywoływać drgawki, halucynacje lub zaburzenia świadomości. U dzieci i osób starszych dolegliwości żołądkowo‑jelitowe i odwodnienie pojawiają się szybciej i niosą większe ryzyko komplikacji.
Po jakim czasie pojawiają się objawy i co to oznacza?
Zatrucia klasyfikuje się według okresu utajenia. W przypadku działania gastroenterotoksycznego pierwsze objawy zwykle pojawiają się w przedziale 15 minut–4 godziny od spożycia. Dłuższy czas utajenia, najczęściej powyżej 6 godzin, sugeruje toksyny zagrażające narządom wewnętrznym, zwłaszcza wątrobie i nerkom. W zatruciu muchomorem sromotnikowym początkowe problemy żołądkowo‑jelitowe mogą ustąpić na dobę, po czym występują objawy wskazujące na uszkodzenie wątroby i niewydolność narządową.
Co robić w pierwszej pomocy?
Należy jak najszybciej uzyskać pomoc medyczną i zgłosić podejrzenie zatrucia grzybami, dzwoniąc pod numer 112 lub 999. Jeśli od spożycia minęło niewiele czasu i osoba jest przytomna, dopuszczalne jest sprowokowanie wymiotów. Zabezpieczenie resztek potrawy oraz próbki wymiocin umożliwia identyfikację gatunku. Przytomnej osobie podaje się wodę, a unika się podawania mleka i alkoholu. Nie należy stosować środków przeczyszczających ani leków przeciwbólowych, które mogą utrudnić diagnostykę. Przy utracie przytomności pacjenta układa się w pozycji bocznej bezpiecznej i monitoruje drożność dróg oddechowych do przybycia służb.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie w szpitalu?
W warunkach szpitalnych wykonuje się płukanie żołądka oraz podaje węgiel aktywowany, by ograniczyć dalsze wchłanianie toksyn. Monitoruje się funkcje wątroby i nerek, wykonując badania laboratoryjne takie jak ALT, AST, bilirubina oraz parametry krzepnięcia (PT, INR). Wykonywane są także testy na obecność amanityny w moczu oraz badania mykologiczne próbek potrawy. W ciężkich przypadkach stosuje się leczenie podtrzymujące, podawanie sylibininy oraz dializę albuminową w systemie MARS. Najcięższe zatrucia mogą wymagać przeszczepu wątroby.
Muchomor sromotnikowy odpowiada za znaczną część zgonów związanych z zatruciami grzybami, dlatego mylenie go z grzybami jadalnymi stanowi największe zagrożenie. Nawet jadalne gatunki mogą szkodzić przy niewłaściwym przygotowaniu lub przechowywaniu potraw.
