Pomnik Adama Mickiewicza to neoklasycystyczny monument ustawiony przy ul. Krakowskie Przedmieście w Warszawie. Rzeźbę zaprojektował Cyprian Godebski, a oficjalne odsłonięcie miało miejsce 24 grudnia 1898 w stulecie urodzin poety.
Jak powstało to miejsce i jakie były okoliczności odsłonięcia?
Miejsce pod monument powstało po wyburzeniu zabudowy dawnej jurydyki Dziekanka. Pomnik ustawiono na terenie, gdzie wcześniej znajdowała się fontanna z 1866 roku; fontannę przeniesiono po 1906 roku na plac Bankowy.
Uroczystość odsłonięcia miała bardzo krótką formę i przebiegała pod nadzorem władz rosyjskich. Ceremonia trwała około kwadransa, towarzyszyła jej muzyka Stanisława Moniuszki, a zaplanowane przemówienia ograniczono. Organizatorzy wydali bilety wstępu, a cenzura nakazała ograniczyć wzmianki o wydarzeniu.
Z jakich materiałów wykonano monument i kto opracował oprawę?
Posąg mierzył 4,5 metra i został odlany we Włoszech. Cokół i kolumna powstały z granitu wydobytego w kamieniołomach w Baveno w Piemoncie. W zabudowie użyto dwóch odmian tego granitu — różowej i szarej — oraz innych gatunków dla stopniowania barw, na przykład ciemnoszary granit ze złoża w Gniewaniu na Podolu.
Ogrodzenie z kutego żelaza zaprojektował Zenon Chrzanowski. Kratę wykonano w warszawskiej firmie S. Zielezińskiego, a w narożnikach ogrodzenia ustawiono osiem dwuramiennych latarń. Całość projektu architektonicznego wkomponowali Józef Pius Dziekoński i Władysław Marconi.
Co stało się z pomnikiem podczas i po II wojnie światowej?
W grudniu 1944 niemieccy żołnierze wysadzili pomnik podczas burzenia Warszawy. Po wycofaniu się okupanta w styczniu 1945 zabezpieczono zachowane fragmenty leżące w ruinach.
Fragment przedstawiający głowę Mickiewicza pokazano w maju 1945 na wystawie Warszawa oskarża w Muzeum Narodowym w Warszawie jako dowód celowego niszczenia polskiej kultury. Na podstawie zachowanych elementów i przedwojennej dokumentacji podjęto decyzję o odbudowie. Odtwórcą formy był Jan Szczepkowski przy współpracy Józefa Trenarowskiego, a odlew wykonała firma Braci Łopieńskich. Monument odsłonięto ponownie 28 stycznia 1950 przez Bolesława Bieruta. Przy odbudowie tymczasowo nie przywrócono czterech zniczy przy balustradzie; ich rekonstrukcję rozpoczęto w 1978 i zakończono w 1986.
Czy w Warszawie są jeszcze inne pomniki Adama Mickiewicza?
W Warszawie występują dodatkowe pomniki poświęcone Adamowi Mickiewiczowi. Informacja opisuje istnienie jeszcze dwóch monumentów w mieście obok pomnika na Krakowskim Przedmieściu. Jeden z nich, autorstwa Stanisława Horno-Popławskiego, odsłonięto w 1955 przy wejściu głównym do Pałacu Kultury i Nauki.
Jakie wydarzenia związane z pomnikiem zanotowano w XX wieku?
W październiku 1916 plac, na którym stoi monument, przemianowano na skwer Adama Mickiewicza. Pod pomnikiem odbyła się też manifestacja studencka 30 stycznia 1968 przeciwko zdjęciu ze sceny Teatru Narodowego sztuki Dziady.
Informacje praktyczne
- Adres: Skwer Adama Mickiewicza, 00-071 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (415 opinii)
