Pałac Na Wyspie, znany także jako pałac Na Wodzie lub pałac Łazienkowski, stoi w sercu Łazienek Królewskich w Warszawie. Zespół pałacowy znajduje się na sztucznej wyspie otoczonej stawem i łączy się z lądem dwoma mostami zwieńczonymi kolumnami. W sąsiedztwie położony jest Amfiteatr; przed przebudową w 1767 roku w otoczeniu pałacu utworzono ogród francuski.
Jak powstał pałac i jak się zmieniał?
Pierwotnie na wyspie stał barokowy pawilon Łaźni (Hippokrene), wzniesiony w latach 1683–1689 według projektu Tylman van Gameren dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Pawilon miał bogato zdobioną łazienkę i kilka pokojów.
Przebudowę pawilonu w stylu klasycystycznym przeprowadzono w latach 1772–1793 na zlecenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Głównym projektantem rozbudowy był Dominik Merlini, a dekoracje malarskie i rzeźbiarskie wykonywali m.in. Marcello Bacciarelli i Jan Bogumił Plersch. Pałac od 1775 roku pełnił funkcję letniej rezydencji monarchy.
Co działo się w pałacu w XIX i XX wieku?
Po śmierci króla pałac przeszedł w ręce kolejnych członków rodu Poniatowskich, a w 1817 został sprzedany carowi Aleksandrowi I za kwotę 1 080 000 zł. W 1846 roku w wyniku przebudowy zachodniego pawilonu powstała cerkiew św. Aleksandra Newskiego zaprojektowana przez Andrzeja Gołońskiego. W okresie międzywojennym pałac był własnością Państwowych Zbiorów Sztuki.
We wrześniu 1939 roku dzieła sztuki z pałacu przewieziono do gmachu Muzeum Narodowego. Jesienią 1944 roku Niemcy wywieźli wyposażenie do III Rzeszy, a po upadku powstania pałac oblano benzyną i podpalono. W pożarze zniszczeniu uległy najstarsze pomieszczenia — m.in. pokój kąpielowy z holenderskimi płytkami ceramicznymi z XVII wieku oraz Sala Salomona z malowidłami Marcello Bacciarellego. W murach budynku nawiercono około 1000 otworów na dynamit, lecz pałacu nie wysadzono.
Jak wyglądała odbudowa i późniejsze prace konserwatorskie?
Odbudowę pałacu rozpoczęto po zakończeniu wojny pod kierunkiem architekta Jana Dąbrowskiego, a prace zakończono w 1965 roku. Pierwszy etap udostępniono zwiedzającym w maju 1960, a sale na piętrze otwarto w lipcu 1965. W lutym 1960 kustoszem pałacu został Marek Kwiatkowski. Pałac najpierw funkcjonował jako oddział Muzeum Narodowego; od 1995 roku działa jako samodzielna instytucja.
W latach 2012–2015 przeprowadzono prace renowacyjne obejmujące wzmocnienie zapadających się tarasów nad stawem przez wbicie w dno 150 dębowych pali usztywnionych żelbetową opaską, położenie nowego blaszego pokrycia dachu, wymianę instalacji oraz konserwację rzeźb na attykach. Remont objął wszystkie pomieszczenia zabytku; w Sali Balowej odsłonięto malowidła Jana Bogumiła Plerscha pochodzące z XVII wieku.
Jakie wnętrza mieszczą się w pałacu?
W pałacu znajduje się szereg reprezentacyjnych i funkcjonalnych pomieszczeń związanych z życiem królewskiej rezydencji oraz późniejszym przeznaczeniem muzealnym. Na piętrze wydzielono apartamenty króla — gabinet, bibliotekę, garderobę i sypialnię — oraz pokoje kamerdynera i bibliotekarza i przestrzeń dla osobistego strażnika monarchy. W sali jadalnej od 1784 roku odbywały się obiady czwartkowe organizowane przez króla, a większe przyjęcia miały miejsce w Sali Balowej.
Poniżej znajduje się lista pomieszczeń występujących w pałacu:
- Gabinet Portretowy
- Galeria Obrazów
- Kaplica
- Pokój Bachusa
- Pokój kąpielowy
- Przedsionek
- Przedpokój
- Rotunda
- Sala Balowa
- Sala Jadalna
- Sala Salomona
Ostatni akapit zamyka informacją o przeprowadzonej renowacji i udostępnieniu poszczególnych części pałacu zwiedzającym w połowie XX wieku.
Informacje praktyczne
- Adres: Agrykola 1, 00-460 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 12:00–16:00, wt–śr 10:00–17:00, cz–pt 10:00–18:00, sob 12:00–20:00
- Telefon: +48504243783
- Strona internetowa: lazienki-krolewskie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (22 194 opinie)
