Muzeum Narodowe w Warszawie to narodowa instytucja kultury założona w 1862 roku jako Muzeum Sztuk Pięknych. Kolekcje obejmują sztukę starożytną, malarstwo polskie od XIII wieku, galerię malarstwa obcego oraz zbiory numizmatyczne i rzemiosła artystycznego. Placówka znajduje się w modernistycznym gmachu wzniesionym w latach 1927–1938.
Jak powstało i rozwijało się muzeum?
Instytucja utworzona została ustawą z 1862 roku jako jedna z placówek kultury w Królestwie Polskim. Pierwszym dyrektorem był Justynian Karnicki. W drugiej połowie XIX wieku za rządów Cypriana Lachnickiego muzeum zyskało Galerię Obrazów i zaczęło otrzymywać darowizny całych kolekcji od prywatnych ofiarodawców, co znacząco powiększyło zasoby.
W 1916 roku muzeum przeszło pod zarząd miasta i przyjęło nazwę Muzeum Narodowe. W okresie międzywojennym podjęto budowę nowego gmachu według projektu Tadeusza Tołwińskiego i Antoniego Dygata. Kamień węgielny wmurowano 15 czerwca 1927 roku, a ukończony gmach otwarto 18 czerwca 1938 roku.
Co wydarzyło się w czasie II wojny światowej i po niej?
W czasie II wojny światowej muzeum uległo uszkodzeniu, a duża część zbiorów padła ofiarą niemieckiej grabieży. Straty obejmowały m.in. 99% kolekcji numizmatycznej, 100% zegarów, 80% wyrobów złotniczych i jubilerskich, 63% tkanin, 60% mebli oraz 70% opraw, ksiąg i superekslibrisów królewskich. Równocześnie pracownicy muzeum prowadzili działania dokumentacyjne i ratunkowe dla wielu kolekcji.
W maju 1945 muzeum zostało znacjonalizowane. Po wojnie prowadzone były działania rewindykacyjne i intensywne uzupełnianie zbiorów; w ciągu dziesięciu lat po wojnie liczba obiektów wzrosła czterokrotnie względem stanu sprzed wybuchu wojny.
Gmach, rozbudowy i współczesne zmiany
Gmach zaprojektowany przez Tołwińskiego i Dygata miał gotowe części udostępniane publiczności już w latach 30. XX wieku. W latach 1964–1972 odbyła się rozbudowa według projektu Karola Golawskiego i Stefana Kozińskiego. Późniejsze remonty i modernizacje przeprowadzono w latach 1995–2007, a instytucja przeszła reformę organizacyjną.
W ostatnich latach muzeum zwiększyło swoją obecność w sieci i mediach społecznościowych; w 2019 roku konto muzeum na Instagramie otrzymało nagrodę w konkursie "Muzeum Widzialne". W 2023 placówka zaczęła przejmować przestrzenie dotychczas zajmowane przez inną instytucję muzealną, a w kolejnych latach planowano zmiany dotyczące magazynowania i udostępniania zbiorów.
Jakie zbiory posiada muzeum i co warto zobaczyć?
Zbiory obejmują sztukę starożytną — m.in. obiekty egipskie, greckie i rzymskie — oraz kolekcje Wschodu i Mezopotamii. Do ważniejszych zabytków należą papirus interpretowany jako "Księga Umarłych Piastunki Kai" z II połowy XIV wieku p.n.e., posągi egipskie jak bogini Sechmet, greckie i łacińskie inskrypcje, dokumenty w piśmie klinowym oraz mezopotamskie pieczęcie cylindryczne.
Muzeum gromadzi też malarstwo polskie od XIII wieku oraz galerię malarstwa obcego — włoskiego, francuskiego, holenderskiego, niemieckiego i rosyjskiego. W zbiorach znajdują się też obrazy pochodzące z prywatnej kolekcji Adolfa Hitlera, które po wojnie przekazały władze amerykańskie. Ponadto w kolekcjach są zbiory numizmatyczne i rzemiosła artystycznego.
Wystawy i wydarzenia
Muzeum organizowało wiele wystaw krajowych i międzynarodowych; w drugiej połowie XX wieku oraz po 1995 roku placówka prezentowała swoje zbiory w renomowanych muzeach za granicą. W 2010 muzeum jako jedna z pierwszych instytucji państwowych w regionie zorganizowało wystawę w całości poświęconą sztuce homoerotycznej, zatytułowaną Ars Homo Erotica.
Odkrycia archeologiczne i badania prowadzili pracownicy muzeum i jego współpracownicy; do najważniejszych należały prace prowadzane pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego, które doprowadziły m.in. do odkrycia katedry z nubijskimi freskami w Faras. Po częściowe przekazanie fresków muzeum utworzono Galerię Sztuki z Faras w 1972 roku.
W 2008–2014 placówka prowadziła badania archeologiczne w Tyritake; prace zawieszono w 2014 roku. W latach 2016–2018 muzeum prowadziło badania w Olbii.
W 2010 roku muzeum zorganizowało wystawę Ars Homo Erotica.
Informacje praktyczne
- Adres: Al. Jerozolimskie 3, 00-495 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–cz, sob–nd 10:00–18:00, pt 10:00–20:00
- Telefon: +48226211031
- Strona internetowa: mnw.art.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (22 877 opinii)
