| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 7 grudnia 1731, Warszawa |
| Śmierć | 10 sierpnia 1808, Warszawa |
| Zawód / role | biskup pomocniczy, jezuita (do 1771), bibliotekarz, historyk, tłumacz |
| Funkcje kościelne | biskup pomocniczy poznański (1796–1798), biskup pomocniczy warszawski (1798–1808), dziekan płocki, wikariusz generalny (1796–1797) |
| Wyróżnienia | nobilitowany 1776, herb Albertrandi |
Jan Chrzciciel Albertrandi był prominentnym duchownym i uczonym epoki stanisławowskiej. Po 1773 pracował jako lektor króla, pełnił funkcje kapłańskie i biskupie, a także kierował pracami bibliotecznymi i naukowymi w Warszawie.
Życiorys i kariera duchowna
Urodził się w Warszawie jako syn włoskiego malarza Franciszka i Marii Antoniny Czechowicz. W młodości kształcił się u jezuitów i w wieku 19 lat rozpoczął pracę jako nauczyciel w kolegiach jezuickich w Płońsku, Płocku, Nieświeżu i Wilnie. W 1767 wystąpił z zakonu podczas pobytu we Włoszech i został księdzem świeckim. Do kraju powrócił w 1773 i został lektorem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
W 1779 przyjął godności kanonika gnieźnieńskiego i warszawskiego. W 1795 objął urząd oficjała i archidiakona warszawskiego, a 18 grudnia 1795 papież Pius VI mianował go biskupem pomocniczym i biskupem tytularnym Zenopolis. Sakrę biskupią przyjął 26 stycznia 1796. W kolejnych latach był sufraganem diecezji poznańskiej, a następnie warszawskiej.
Działalność naukowa, biblioteczna i wydawnicza
Albertrandi pracował w Bibliotece Załuskich, a później jako bibliotekarz królewski. Był poliglotą i wielokrotnie wyjeżdżał do Włoch, gdzie sporządzał wypisy źródeł do historii Polski z archiwów watykańskich, neapolitańskich i szwedzkich — znane jako tzw. Tek Albertrandiego. W latach 1775–1777 uczestniczył w pracach Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych.
Był współzałożycielem czasopisma "Monitor" (1765) oraz redaktorem "Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych" w latach 1769–1777. W 1776 otrzymał nobilitację i polski indygenat. W 1800 ponownie współzakładał Towarzystwo Przyjaciół Nauk i w latach 1800–1808 pełnił funkcję jego prezesa.
Twórczość, przekłady i prace źródłowe
W dorobku Albertrandiego znajdują się rękopisy inwentarzy, katalogów i opracowań numizmatycznych oraz liczne mowy i artykuły ogłaszane w periodykach epoki. Sporządził m.in. inwentarz Archivi de Vaesovie (1794–1795) oraz inwentarz Bibliotheca Polona Stanislai Augusti (1796). Przygotował także katalogi i opisy medali królów polskich.
Przekładał prace historyczne i literackie. Do znanych przekładów należą polskie wydania dzieł F. A. Schmidta (1766), Ph. Macquera (1768) oraz tłumaczenie "Przypadków Robinsona Kruzoe" (1769). Wydrukował też mowy i teksty czytane na posiedzeniach Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Role publiczne i ostatnie lata
Po upadku insurekcji kościuszkowskiej Albertrandi pełnił funkcję głównego cenzora, mianowanego przez rosyjskiego komendanta Warszawy, generała Friedricha von Buxhoevedena. Jako wikariusz generalny i wizytator szkół bronił seminariów duchownych przed ingerencjami władz pruskich.
Zmarł w Warszawie 10 sierpnia 1808. Zgodnie z jego życzeniem pochowano go w katakumbach na cmentarzu Powązkowskim bez żadnego napisu.
