środa, 18 listopada Imieniny: Roman, Klaudyna, Karolina
Kontakt
Teraz środa, 18 listopada 2026
Znane osoby

Henryk Altman — działacz lewicowy i archiwista

• Agnieszka Górska • 3 min czytania

Henryk Altman
Fot. nieznany/unknown · „Henryk Altman w latach 60” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Henryk Altman (1897–1974) był działaczem lewicowym, prawnikiem, publicystą i archiwistą. Kierował Archiwami Państwowymi w latach 1952–1965 oraz działał w PPS‑Lewicy, KPP, PPR i PZPR.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoHenryk Altman
Urodzenie19 lipca 1897, Warszawa
Śmierć26 lipca 1974, Warszawa
Zawóddziałacz polityczny, prawnik, publicysta, historyk, archiwista, dyplomata
PartiePPS‑Lewica, KPP, PPR, PZPR
Najważniejsze stanowiskaSekretarz generalny Związku Zawodowego Pracowników Handlowych i Biurowych (1921); sekretarz generalny Związku Zawodowego Nauczycieli Średnich Szkół Żydowskich (1925–1939);
dyrektor naczelny Archiwów Państwowych (1952–1965)
OdznaczeniaKrzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski; Order Sztandaru Pracy I i II klasy; Order Krzyża Grunwaldu II klasy; Medal 10‑lecia Polski Ludowej

Henryk Altman był polskim działaczem lewicowym i archiwistą, znanym z pracy w związkach zawodowych oraz z funkcji kierowniczych w administracji państwowej. Pełnił m.in. funkcję kierowniczą w Resorcie Pracy PKWN i przez ponad dekadę stał na czele Archiwów Państwowych.

Jak wyglądały wczesne lata i początki działalności?

Urodził się w Warszawie jako syn inżyniera chemika Chaima. Od młodości angażował się w ruch socjalistyczny; od 1912 należał do Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Młot”, a od 1913 do PPS‑Lewicy. W czasie I wojny światowej organizował Koło Akademickie PPS‑Lewicy, współpracował z pismem „Głos Robotniczy” i działał w Międzypartyjnej Radzie Robotniczej.

Pod koniec 1917 został aresztowany przez władze niemieckie i przebywał w więzieniu w Warszawie i Modlinie do 10 listopada 1918. Po uwolnieniu uczestniczył w tworzeniu warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych i w I Zjeździe Komunistycznej Partii Robotniczej Polski w grudniu 1918.

Jak rozwijała się jego kariera zawodowa i polityczna?

W 1923 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim oraz Wyższą Szkołę Dziennikarską. W 1921 został sekretarzem generalnym Związku Zawodowego Pracowników Handlowych i Biurowych. Od 1925 do 1939 pełnił funkcję sekretarza generalnego Związku Zawodowego Nauczycieli Średnich Szkół Żydowskich.

Był członkiem struktur KPP, działał w Centralnym Wydziale Zawodowym i Centralnym Wydziale Inteligenckim KC KPP. W 1932 uczestniczył w kongresie Międzynarodówki Pracowników Oświatowych w Paryżu, gdzie wszedł w skład Komitetu Wykonawczego tej organizacji.

Co robił podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu?

Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 przebywał na Wołyniu, a po 22 czerwca 1941 został ewakuowany w głąb ZSRR i pracował jako nauczyciel. W październiku 1943 objął stanowisko naczelnika Wydziału Wydawniczego w Komitecie do Spraw Dzieci Polskich przy ZPP.

W lipcu 1944 pracował w Chełmie, a następnie w Lublinie jako kierownik Departamentu Ubezpieczeń Społecznych oraz Pracy w Resorcie Pracy i Opieki Społecznej PKWN. W latach 1945–1951 był delegatem w Radzie Administracyjnej Międzynarodowego Biura Pracy i członkiem delegacji na Zgromadzenie Ogólne ONZ.

Jak wyglądała praca w archiwistyce i działalność naukowa?

W sierpniu 1952 objął stanowisko dyrektora naczelnego Archiwów Państwowych, które sprawował do 1965 roku. Był członkiem rady naukowej Instytutu Historii PAN oraz zakładów badawczych zajmujących się historią partii i stosunków polsko‑radzieckich.

Był autorem haseł w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego. Jego praca łączyła doświadczenie administracyjne z aktywnością publicystyczną i badawczą.

Jakie miało miejsce jego życie prywatne i pochówek?

W 1919 poślubił Esterę (Edwardę) z d. Szafran, która także była działaczką KPP i MOPR. Zmarł w Warszawie 26 lipca 1974.

Został pochowany na wojskowych Powązkach w Warszawie, w kwaterze 33C‑4‑2.

Jakie odznaczenia otrzymał?

Otrzymał m.in. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Order Sztandaru Pracy I i II klasy oraz Order Krzyża Grunwaldu II klasy. Otrzymał także Medal 10‑lecia Polski Ludowej.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Henryk Altman?
Urodził się 19 lipca 1897 roku w Warszawie.
Jakie partie polityczne reprezentował?
Był związany z PPS‑Lewicą, Komunistyczną Partią Polski (KPP), Polską Partią Robotniczą (PPR) i Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą (PZPR).
Kiedy kierował Archiwami Państwowymi?
Pełnił funkcję dyrektora naczelnego Archiwów Państwowych w latach 1952–1965.
Gdzie został pochowany?
Został pochowany na wojskowych Powązkach w Warszawie, kwatera 33C‑4‑2.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Agnieszka Górska

Nazywam się Agnieszka Górska i w redakcji witajpolsko.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Polską: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również