Wojskowe Centra Rekrutacji wysyłają w Polsce karty mobilizacyjne do wybranych osób. Dokument informuje o nadanym przydziale mobilizacyjnym, wskazuje jednostkę i miejsce, w którym adresat ma się stawić w przypadku ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji zapewnia, że procedura odbywa się rutynowo i realizowana jest w okresie pokoju.
Kto otrzyma kartę mobilizacyjną?
Karty trafiają przede wszystkim do żołnierzy pasywnej rezerwy oraz do funkcjonariuszy służb mundurowych. Mogą je otrzymać także specjaliści przydatni dla sił zbrojnych — na przykład lekarze, informatycy, logistycy czy specjaliści od łączności. Do grupy adresatów należą także wybrane osoby cywilne, których kwalifikacje lub zawód mogą posłużyć wojsku przy zadaniach energetycznych, transportowych, łącznościowych lub administracyjnych.
Aby przydział mobilizacyjny został nadany, trzeba spełniać określone warunki: mieć odpowiednie wyszkolenie, kwalifikacje lub wykształcenie dla danej specjalności, posiadać kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej, mieć obywatelstwo polskie i niezamieszkiwać na stałe za granicą. Ustawa określa dolny i górny zakres wieku dla przydziałów — w praktyce mieści się on w przedziale 18–60 lat.
Co oznaczają kolory na karcie mobilizacyjnej?
Kolory pasków na karcie wskazują rodzaj przydziału i wynikające z niego obowiązki. Czerwony pasek przeznaczony jest dla żołnierzy pasywnej rezerwy, którzy mają obowiązek stawić się do czynnej służby w wyznaczonej jednostce w razie mobilizacji lub wojny. Zielony pasek dotyczy żołnierzy pasywnej rezerwy, którzy mogą być powołani do służby za pomocą karty powołania lub poprzez obwieszczenie.
Niebieski pasek oznacza pracowniczy przydział mobilizacyjny i obejmuje pracowników resortu obrony narodowej oraz inne osoby, którym nadano taki przydział. W razie ogłoszenia mobilizacji lub stanu wojny osoby z niebieską kartą mają obowiązek stawić się w miejscu wskazanym w dokumencie, aby wykonywać pracę na rzecz wojska.
Jakie są obowiązki i jakie istnieją wyjątki?
Karta mobilizacyjna jest dokumentem informacyjnym; obowiązek stawienia się powstaje w sytuacji ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Za niestawienie się w wyznaczonym terminie prawo przewiduje sankcję karną — kara pozbawienia wolności nie krótsza niż 3 lata. Istnieją jednak okoliczności wyłączające obowiązek przydziału.
Przydział może zostać cofnięty, gdy adresat przekroczy ustawowy wiek lub wyjedzie na stałe za granicę. Wyjątkiem może być też uznanie danej osoby za nieprzydatną do pełnienia określonej funkcji albo prawomocne skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. W niektórych sytuacjach rodzinnych — na przykład gdy oboje małżonkowie otrzymają wezwanie, a są jedynymi opiekunami dziecka poniżej 18 lat — może zostać uwzględnione zwolnienie z obowiązku.
Podstawa prawna
Wydawanie kart mobilizacyjnych reguluje Ustawa o Obronie Ojczyzny z 2022 roku oraz Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 2024 roku. Przepisy określają zasady nadawania przydziałów, kryteria kwalifikacyjne oraz sytuacje, w których przydział może zostać uchylony.
W 2026 roku planowane są także wezwania do stawienia się przed lekarską komisją wojskową dla znacznej liczby osób, co wiąże się z aktualizacją rejestrów i przypisaniem części obywateli do określonych przydziałów. Karta mobilizacyjna ma ułatwić organizację działań w sytuacji kryzysowej i skrócić czas konieczny do powołania odpowiednich sił.
Osoba, która otrzymała kartę, znajdzie w niej informacje o jednostce oraz miejscu stawienia się w razie ogłoszenia mobilizacji. Termin stawienia się zostanie wskazany w wezwaniu wydanym w czasie mobilizacji lub wojny.
