| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 17 maja 1933 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Zgon | 9 sierpnia 2026 |
| Zawód | dramatopisarz, prozaik, kompozytor, satyryk, autor piosenek, radiowiec, dziennikarz, scenarzysta filmowy |
| Wykształcenie | Magister filologii polskiej, Uniwersytet Warszawski (1955) |
| Rodzice | Igor Newerly, Barbara z Jareckich |
| Miejsce zamieszkania | Warszawa; Toronto (od lat 80.) |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie |
| Najważniejsze informacje | |
| Wczesna działalność | Współzałożyciel Studenckiego Teatru Satyryków (1954) |
| Redakcje | „Od Nowa” (współzałożyciel, redaktor naczelny), „Związkowiec” (redaktor naczelny 1988–2000) |
| Wybrane nagrody | Nagroda im. Stanisława Piętaka (1965); Krzyż Oficerski OOP (2003); Krzyż Komandorski OOP (2026, pośmiertnie) |
Jarosław Abramow-Newerly (17 maja 1933–9 sierpnia 2026) był autorem dramatów, prozy, piosenek i słuchowisk radiowych. Działał w teatrze satyrycznym, w radiu i w prasie, a także komponował muzykę do utworów scenicznych i piosenek.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Warszawie w rodzinie pisarza Igora Newerlego i aktorki Barbary z Jareckich. Ze strony ojca miał pochodzenie rosyjskie i czeskie; pradziadek Józef Neverly pełnił funkcję wielkiego łowczego cara Mikołaja II. W dzieciństwie mieszkał na Żoliborzu przy ul. Zygmunta Krasińskiego 16.
W 1951 ukończył Liceum Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie. W latach 1951–1955 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim i uzyskał magisterium w 1955 roku. W 1954 współzakładał Studencki Teatr Satyryków, w którym pisał skecze, piosenki i występował jako aktor; w STS pracował do 1969 roku.
Kariera w radiu, prasie i teatrze
Debiutował jako satyryk w 1955 na łamach tygodnika Szpilki. W 1956 po raz pierwszy ukazały się jego teksty w Almanachu Młodych; w tym samym roku współtworzył tygodnik „Od Nowa” i pełnił funkcję redaktora naczelnego. W 1957 wchodził w skład kolejnych redakcji młodzieżowych, a w latach 1958–1959 pracował jako dziennikarz i reporter Tygodnika Polskiego w Paryżu.
W latach 1960–1966 kierował Redakcją Radiowego Teatru Młodych w Naczelnej Redakcji Audycji Literackich Polskiego Radia. W kolejnych dekadach zajmował stanowiska literackie w teatrach, a od 1986 współpracował z polonijnym „Związkowcem” w Toronto, gdzie od 1988 do 2000 był redaktorem naczelnym tego pisma.
Twórczość dramatyczna, muzyczna i radiowa
Jako dramatopisarz pisał jednoaktówki, komedie i sztuki poruszające problematykę tradycji i nowoczesności oraz relacji jednostki z normami społecznymi. Wśród jego utworów teatralnych znajdują się Anioł na dworcu (wystawiona 1962, wydana 1965), Derby w pałacu (1966), Klik-klak (1972) i Darz bór (1974). Sztuka Anioł na dworcu łączy elementy awangardowe z polską tradycją jasełkową i korzysta z formy teatru w teatrze.
W twórczości satyrycznej debiutował zbiorem Myślenie ma kolosalną przyszłość (1957), obejmującym skecze i monologi pisane dla STS. Pisał także słuchowiska radiowe, libretta i widowiska telewizyjne. Jego utwory ukazały się w wydaniach zbiorowych i doczekały się przekładów na kilkanaście języków.
Abramow-Newerly komponował i pisał teksty piosenek wykonywanych przez czołowych polskich wykonawców. Do jego tytułów należą między innymi „Piosenka o okularnikach”, „Bohdan, trzymaj się” oraz „Widzisz, mała”. Współpracował z takimi autorkami tekstów jak Agnieszka Osiecka i przygotowywał muzykę do spektakli telewizyjnych i teatralnych.
Nagrody i odznaczenia
W 1965 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za sztukę Anioł na dworcu. W 1967 nagrodziła go Fundacja im. Kościelskich za utwory Anioł na dworcu i Derby w pałacu. W 2001 uhonorowano go Nagrodą Literacką im. Władysława Reymonta oraz Nagrodą ZAiKS-u za varsaviana im. Karola Małcużyńskiego.
W 2003 otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Odznakę Honorową Polskiego Radia S.A. W 2009 uhonorowano go Odznaką ZAiKS-u. Pośmiertnie w 2026 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
