Barbakan w Warszawie powstał około 1548 roku jako element miejskich fortyfikacji i pełnił funkcję przedbramia Bramy Nowomiejskiej Starego Miasta. Ceglana konstrukcja wyróżnia się wysuniętą przed fosę, półokrągłą basteją przejazdową o dwóch kondygnacjach oraz zamkniętym, krytym gankiem z okrągłymi okienkami strzelniczymi.
Jak wygląda warszawski barbakan?
Budowla ma formę półokrągłej, wysuniętej przed linię fosy bastei przejazdowej. W dolnej kondygnacji umieszczono strzelnice przystosowane do ognia artyleryjskiego. Na górze znajduje się kryty ganek z okrągłymi otworami strzelniczymi po obu stronach.
Barbakan łączył się z zewnętrznym murem miejskim niewyodrębnioną szyją o tej samej wysokości. W przestrzeni szyi i przed samą budowlą prawdopodobnie funkcjonowały mosty zwodzone.
Jaka jest historia barbakanu?
Głównym celem budowy było zwiększenie obronności wjazdu do Starej Warszawy przez Bramę Nowomiejską oraz zapewnienie bocznej obrony sąsiednich murów. Projekt przypisuje się architektowi Janowi Baptyście z Wenecji. Na przełomie XVI i XVII wieku barbakan otrzymał renesansową attykę.
Już po wzniesieniu budowla przestała odpowiadać rosnącym wymaganiom obronnym ze względu na rozwój artylerii. W swojej historii uczestniczyła w działaniach obronnych jednorazowo — podczas potopu szwedzkiego, kiedy wojska króla Jana Kazimierza odbiły ją 30 czerwca 1656 z rąk szwedzkich.
Jak zmieniała się zabudowa i rekonstrukcje?
W XVIII wieku barbakan uległ częściowej rozbiórce. W XIX wieku pozostałości włączono w obręb wzniesionych w tym miejscu kamienic; zachowały się dolne partie zespołu bramnego i fragment ściany barbakanu wykorzystanej w późniejszej zabudowie. W latach 1937–1938 odtworzono fragment murów oraz zachodnią część mostu barbakanu dzięki rozbiórce sąsiadujących budynków.
Po II wojnie światowej zdecydowano o odsłonięciu pozostałości murów miejskich i odbudowie barbakanu. Rekonstrukcja z lat 1952–1954 prowadzona była pod kierunkiem Wacława Podlewskiego i oparta na rycinach z XVII wieku. Przy odbudowie użyto cegieł pochodzących z gotyckich kamienic rozebranych w Nysie i Wrocławiu. Przy odbudowie nie odtworzono części szyi od strony miasta i nieprawidłowo zrekonstruowano zewnętrzną formę portalu wjazdowego.
Co można zobaczyć dziś?
W barbakanie zachowały się fragmenty dawnych murów obronnych oraz piaskowcowa tablica upamiętniająca wydarzenia z czasów potopu szwedzkiego, odsłonięta w 1956 roku. Budowla prezentuje elementy pierwotnej konstrukcji: dolne partie bramne, ganki strzelnicze i zewnętrzną formę bastei.
We wnętrzu barbakanu znajduje się wystawa Muzeum Warszawy, poświęcona miejskiemu systemowi obronnemu Starego Miasta; ekspozycja funkcjonuje w sezonie letnim. Historię barbakanu oraz fragmentów murów można także poznać dzięki muzealnej trasie spaceru online "Tajemnice Barbakanu i warszawskich murów miejskich".
Na wewnętrznym murze barbakanu umieszczono w 1956 roku piaskowcową tablicę upamiętniającą żołnierzy i mieszkańców walczących podczas potopu szwedzkiego.
Informacje praktyczne
- Adres: Nowomiejska 15/17, 00-257 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: śr, sob 13:00–17:00
- Telefon: +48222774402
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (11 115 opinii)
