Ministerstwo Obrony Narodowej przygotowuje projekt ustawy o pełnej gotowości państwa, którego celem jest zwiększenie zdolności obronnych Polski. Prace nad projektem są prowadzone w resorcie i znajdują się na etapie uzgodnień wewnątrzresortowych. Projekt obejmuje m.in. zasady wcześniejszego przerzutu wojsk — także sojuszniczych — oraz przygotowanie i realizację inwestycji infrastrukturalnych niezbędnych dla mobilności wojskowej.
Co przewiduje projekt ustawy?
Projekt ma związać Planu Reagowania Obronnego Rzeczypospolitej Polskiej z sojuszniczym NATO Response System. Zakłada też rozszerzenie grona podmiotów biorących udział w systemie stałych dyżurów i w systemie kierowania obroną państwa. Wśród zmian znajdują się nowe regulacje dotyczące pracy cywilnych pracowników na stanowiskach kierowania, z ograniczoną możliwością powrotu do domu, oraz modyfikacje planowania operacyjnego w obszarach pozamilitarnych.
Ustawa ma także wpłynąć na dokumentację programowania obronnego oraz zmienić zasady szkolenia i prowadzenia kursów i ćwiczeń obronnych. Projekt jest obecnie uzgadniany wewnątrz resortu, nie podano konkretnego terminu przedstawienia go Sejmowi.
Jak ustawa ma usprawnić mobilność wojskową?
W proponowanych przepisach przewidziano szczególne zasady przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie mobilności wojskowej w trybie pilnej ścieżki realizacyjnej. Ma to dotyczyć dróg publicznych, linii kolejowych, mostów, portów morskich i śródlądowych, lotnisk oraz infrastruktury przesyłowej, w tym rurociągów paliwowych. Wykaz inwestycji, które wymagają pilnej realizacji, przygotuje na wniosek ministra obrony Rada Ministrów; wykaz będzie miał charakter niejawny.
Projekt przewiduje uproszczenia proceduralne przy realizacji takich zadań. Wojewoda ma dysponować 14 dniami na decyzję po złożeniu dokumentów, a organy opiniujące — 21 dniami; brak odpowiedzi będzie traktowany jako brak zastrzeżeń. Niektóre przepisy dotyczące planowania przestrzennego, rewitalizacji czy ochrony gruntów rolnych i leśnych nie będą stosowane wobec inwestycji uznanych za pilne.
Kto będzie koordynować i jakie uprawnienia przewidziano?
Za mobilność wojskową odpowiadać ma Krajowy Koordynator ds. Mobilności Wojskowej — funkcję tę pełnić będzie Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Działać ma Centrum Mobilności Wojskowej, a także Centralny Rejestr Zdolności Transportowych, w którym zostaną zarejestrowane wojskowe i cywilne środki transportu niezbędne do zadań wojskowych. W stanie pełnej gotowości obronnej wojsko uzyska pierwszeństwo w dostępie do infrastruktury transportowej na lądzie, w powietrzu i na wodzie; uruchomienie transportu wojskowego ma być możliwe w ciągu 12 godzin.
Konsekwencje dla inwestycji i właścicieli nieruchomości
Projekt przewiduje szczególne zasady pozyskiwania nieruchomości pod pilne inwestycje. Nieruchomości mogą przejść na rzecz Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Właściciele otrzymają odszkodowanie; ustawodawstwo przewiduje też możliwość wykupu w drodze umowy po cenie wyższej od rynkowej — z podwyższeniem o 20–40 proc. lub według wartości odtworzeniowej. Dla domów i mieszkań przewidziano minimum 60 dni na wyprowadzkę. Inwestor ma pokryć koszty przeprowadzki do 20 000 zł, w uzasadnionych przypadkach do 50 000 zł.
Powiązane działania i bieżące decyzje MON
Resort obrony jednocześnie przyznał dotacje celowe na utrzymanie mocy produkcyjnych i naprawczych. 29 września 2026 r. MON wręczył umowy 86 firmom na łączną kwotę 350 milionów złotych, przeznaczone na utrzymanie zdolności produkcyjnych, serwisowych i naprawczych. Wiceminister wskazała, że w razie potrzeby przedsiębiorstwa zobowiązane będą niemal trzykrotnie zwiększyć zatrudnienie, by zapewnić szybkie zwiększenie mocy produkcyjnych.
W kontekście adaptacji procedur obrony powietrznej MON wprowadził także na poziomie wojsk nowe zasady identyfikacji obiektów latających — tzw. identyfikację pozytywną. Zmiana ta umożliwia reagowanie bez wymogu wizualnego potwierdzenia i weszła w życie 1 października 2026 r.; decyzję o zestrzeleniu nadal podejmuje Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych lub upoważniony pilot.
Projekt ustawy ma też wymiar międzynarodowy. Ustalenia dotyczące mobilności zwiększają zdolność Polski do przygotowywania projektów ubiegających się o środki na Military Mobility w programie Connecting Europe Facility — Komisja Europejska zaproponowała 17,65 mld euro na ten cel w perspektywie 2028–2034.
Projekt jest na etapie uzgodnień wewnątrzresortowych i nie ma podanej daty skierowania go do Sejmu.
