Kampania „Crystal Palace” powróciła w związku ze wzrostem skali produkcji i dystrybucji syntetycznych narkotyków w Europie i w Polsce. Projekt realizowany w ramach platformy EMPACT Narkotyki Syntetyczne/NPS powstał we współpracy Centralnego Biura Śledczego Policji, Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz Centrum Szkolenia Policji w Legionowie. Jej celem jest zwrócenie uwagi na ryzyko związane z substancjami, które szczególnie zagrażają młodym ludziom.
Co wskazują najnowsze dane?
Funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego Policji w 2026 roku zabezpieczyli blisko 100 ton środków odurzających, a w pierwszym półroczu zlikwidowano 40 nielegalnych laboratoriów. Na rynku pojawia się wiele syntetycznych katynonów — wśród nich mefedron, klefedron i alfa-PVP — które bywały określane nazwą „kryształy”. Te substancje wywołują silne pobudzenie, zaburzenia świadomości, stany lękowe i mogą prowadzić do psychoz oraz problemów kardiologicznych. Skala produkcji i międzynarodowe kanały dystrybucji pokazują, że zagrożenie dotyczy nie tylko Polski, lecz także innych państw europejskich.
Jakie inne substancje budzą szczególne obawy?
Służby zwracają uwagę na rosnącą obecność bardzo silnych syntetycznych opioidów, takich jak fentanyl, jego pochodne, nitazeny oraz nowe związki z grupy orfinów. Ich działanie może być wielokrotnie silniejsze od morfiny lub heroiny i już niewielka dawka prowadzi do ciężkiego zatrucia. Najgroźniejszym objawem jest zahamowanie ośrodka oddechowego, które może skończyć się utratą przytomności i śmiercią. W kilku krajach europejskich te związki były przyczyną serii śmiertelnych zatruć.
Jak działa kampania i do kogo jest skierowana?
„Crystal Palace” powstała jako inicjatywa łącząca doświadczenia służb ścigania, specjalistów od profilaktyki uzależnień oraz zaplecze szkoleniowe Policji. Przekaz kampanii adresowany jest przede wszystkim do dzieci, nastolatków, młodych dorosłych oraz ich rodzin i wychowawców. Materiały mają wyjaśniać zagrożenia związane z syntetycznymi substancjami i promować działania profilaktyczne w środowiskach szkolnych oraz rodzinnych.
Jak reagować przy podejrzeniu przedawkowania?
W sytuacji, gdy osoba traci przytomność lub ma trudności z oddychaniem, najważniejsza jest natychmiastowa pomoc medyczna. Należy wezwać pogotowie pod numerem alarmowym 112 i poinformować dyspozytora o objawach oraz podejrzeniu zażycia opioidów. Szybka reakcja może uratować życie, ponieważ zatrzymanie oddechu rozwija się w krótkim czasie.
Jaka jest rola rodziców, nauczycieli i środowiska?
Dane badania ESPAD z 2024 roku wskazują, że problem nowych substancji psychoaktywnych dotyka także uczniów w wieku 15–16 lat. W związku z tym działania profilaktyczne muszą obejmować nie tylko osoby dorosłe, lecz także środowiska szkolne i rodzinne. Rola wychowawców polega na rozmowie, edukacji i wczesnym reagowaniu w sytuacjach ryzykownych zachowań. Przyspieszenie działań informacyjnych ma ograniczyć dopuszczalność eksperymentowania i zmniejszyć liczbę przypadków zatrucia.
Pierwsza odsłona kampanii „Crystal Palace” została zaprezentowana we wrześniu 2025 roku. Obecna edycja ma powtarzać współpracę tych samych instytucji i kontynuować przekaz profilaktyczny wobec rosnących zagrożeń związanych z syntetycznymi narkotykami.