Filharmonia Narodowa w Warszawie to instytucja kulturalna o długiej historii koncertowej. Od połowy XX wieku pełni rolę gospodarza Konkursu Chopinowskiego i współorganizuje festiwal Warszawska Jesień. Siedziba instytucji została odbudowana po zniszczeniach II wojny światowej i funkcjonuje w formie zmienionej stylistycznie względem przedwojennego gmachu.
Historia
Pierwotny budynek filharmonii powstał w latach 1900–1901 z inicjatywy grupy arystokratów, finansistów i muzyków, którzy sfinansowali inwestycję przez sprzedaż akcji. Autorem projektu był Karol Kozłowski; gmach wzorowano na europejskich filharmoniach i operach XIX wieku, z wyraźnymi wpływami neorenesansu i neobaroku. Uroczysta inauguracja odbyła się 5 listopada 1901 roku. Orkiestrą dyrygował wtedy Emil Młynarski, a jako solista wystąpił Ignacy Jan Paderewski.
W czasie II wojny światowej budynek uległ spaleniu i dalszym zniszczeniom. W 1949 roku powołano państwową instytucję pod nazwą "Filharmonia Narodowa w Warszawie". Odbudowa trwała w latach 1950–1955 według projektu Eugeniusza Szparkowskiego i Henryka Białobrzeskiego i zakończyła się 21 lutego 1955 roku, w dniu rozpoczęcia V Konkursu Chopinowskiego. Przebudowa nadała fasadom cechy socrealizmu; przywrócono częściowo pierwotną salę koncertową, korzystając z zachowanych ścian.
W 2001 roku na fasadę powróciły ocalone rzeźby przedstawiające Fryderyka Chopina i Stanisława Moniuszkę. W 2021 Filharmonia Narodowa otrzymała Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis", a w 2022 budynek wpisano do rejestru zabytków.
Sale i wyposażenie
W obecnym gmachu działają dwie zasadnicze przestrzenie koncertowe. Główna sala koncertowa ma 1072 miejsca. Sala kameralna dysponuje 378 miejscami. W przedwojennym budynku główna sala miała około 730 m² powierzchni i mogła pomieścić około 2000 osób.
W 2001 roku w sali koncertowej zamontowano nowe organy wykonane przez berlińską firmę Karl Schuke. Instrument posiada trzy manuały z pedałem i 71 głosów. Organy mają mechaniczną trakturę gry oraz elektryczną trakturę rejestrów.
Na fasadzie gmachu znajdują się rzeźby Fryderyka Chopina i Stanisława Moniuszki, przeniesione nad główne wejście po konserwacji i wystawione ponownie w 2001 roku. Na bocznej ścianie umieszczono tablicę upamiętniającą Emila Młynarskiego.
Orkiestra, chór i wykonawcy gościnni
Pierwszy koncert Filharmoników Warszawskich odbył się 5 listopada 1901 roku. Orkiestra koncertowała z wieloma najwybitniejszymi dyrygentami i solistami tamtych czasów; wśród nazwisk występują Edvard Grieg, Siergiej Prokofjew, Siergiej Rachmaninow, Maurice Ravel, Richard Strauss i Igor Strawinski.
Na scenie filharmonii występowali także światowej sławy soliści, między innymi Martha Argerich, Kathleen Battle, Rafał Blechacz, Evgeny Kissin, Anne-Sophie Mutter, Krystian Zimerman i inni. W sali gościnnie występowały czołowe orkiestry międzynarodowe, m.in. Berliner Philharmoniker, Cleveland Orchestra, Los Angeles Philharmonic i Filharmonia Nowojorska.
Chór Filharmonii Narodowej rozpoczął profesjonalną działalność w 1953 roku. Repertuar chóru obejmuje ponad 400 dzieł oratoryjnych i utworów a cappella od muzyki średniowiecznej po utwory współczesne, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki polskiej, w tym dzieł Krzysztofa Pendereckiego. Zespół zdobywał nagrody fonograficzne i międzynarodowe wyróżnienia, w tym nagrodę Grammy w 2017 roku.
Dyrekcja i ważne wydarzenia
Dyrektorem naczelnym instytucji jest Zofia Zembrzuska. Funkcję dyrektora artystycznego pełni dyrygent Krzysztof Urbański (stan na 2024 rok). Od 1955 roku w siedzibie instytucji odbywa się Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Filharmonia współpracuje także przy festiwalu Warszawska Jesień.
Na budynku znajdują się elementy pamięci historycznej i artystycznej, a sala koncertowa funkcjonuje jako jedna z ważnych scen muzycznych Warszawy.
Informacje praktyczne
- Adres: Jasna 5, 00-950 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–pt 10:00–14:00, pn–pt 15:00–19:00
- Telefon: +48225517111
- Strona internetowa: filharmonia.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (5 170 opinii)
