W ostatnim czasie w Polsce pojawiają się nieoficjalne programy i zrzuty ekranu udające oficjalne dokumenty mobilne, określane potocznie jako lewy mObywatel, mFake lub "Fake mObywatel". Fałszywe aplikacje lub spreparowane widoki ekranu nie nadają dokumentom mocy prawnej, a ich użycie może wiązać się z wprowadzeniem w błąd lub próbą wyłudzenia korzyści.
Na czym polega zagrożenie?
Podstawowe ryzyko wynika z dużego podobieństwa wizualnego między oryginalnymi aplikacjami a ich podróbkami. Przypominające autentyczne interfejsy ekrany mogą skłaniać do uznania ich za dowód tożsamości. W praktyce takie narzędzia mogą służyć do podszywania się pod inną osobę, omijania procedur kontroli, zakupu towarów lub wejścia do obiektów objętych kontrolą. Z problemem mogą zetknąć się obywatele, urzędy, sprzedawcy, recepcjoniści, organizatorzy wydarzeń, kurierzy oraz właściciele lokali.
Jak rozpoznać fałszywy dokument mobilny?
Istotne sygnały ostrzegawcze to brak możliwości przeprowadzenia rzeczywistej weryfikacji i statyczny obraz ekranu. Również niepłynne zachowanie interfejsu, brak reakcji na funkcje, przypominający jedynie grafikę widok, pośpiech osoby okazującej dokument lub niechęć do dodatkowego potwierdzenia danych powinny budzić wątpliwości.
- pokazywanie jedynie statycznego zrzutu ekranu, bez interakcji;
- brak płynności lub funkcji charakterystycznych dla legalnej aplikacji;
- rozbieżności między wyglądem osoby a danymi prezentowanymi na ekranie;
- presja czasu ze strony osoby okazującej dokument lub odmowa udostępnienia dodatkowych informacji.
Jak ograniczyć ryzyko?
Korzystanie wyłącznie z oficjalnych procedur weryfikacyjnych zmniejsza prawdopodobieństwo przyjęcia fałszywego dokumentu. Autentyczność dokumentu mobilnego można sprawdzić za pomocą weryfikatora dostępnego pod adresem weryfikator.mobywatel.gov.pl. Instalowanie aplikacji wyłącznie z zaufanych źródeł minimalizuje ryzyko, że urządzenie zostanie wykorzystane do tworzenia lub prezentowania fałszywych materiałów.
Istotne jest szkolenie personelu w miejscach, gdzie dochodzi do kontroli tożsamości lub uprawnień. Przeszkolony personel potrafi rozpoznać nietypowe zachowania interfejsu i wymagające procedury potwierdzające tożsamość.
Co zrobić w razie podejrzenia?
W przypadku podejrzenia użycia spreparowanego narzędzia identyfikacyjnego wskazane są ostrożność i powstrzymanie się od natychmiastowego uznania dokumentu. Zabezpieczenie dostępnych informacji o zdarzeniu, odmowa przyjęcia dokumentu, gdy jego autentyczność budzi wątpliwości, oraz powiadomienie właściwych służb to rekomendowane działania. Każda próba użycia sfałszowanego rozwiązania identyfikacyjnego powinna być traktowana poważnie i zgłaszana organom ścigania.
Biuro Prewencji Komendy Głównej Policji.
