W 2025 roku kilka badań opinii publicznej przeprowadzonych na zlecenie dużych redakcji ukazało zróżnicowane podejście Polaków do przywrócenia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Badania United Surveys dla Wirtualnej Polski oraz Opinia24 dla RMF FM wskazują, że około połowa dorosłych obywateli opowiada się za powrotem poboru, podczas gdy znacząca grupa jest temu przeciwna lub nie ma zdania.
Jak opowiadają się badani?
Sondaż United Surveys wykazał, że 50,5% respondentów popiera powrót obowiązkowej służby wojskowej, zaś 40,6% jest temu przeciwnego zdania; 8,9% nie miało zdania. W tym badaniu 21% wskazało odpowiedź „zdecydowanie tak”, a 29,5% — „raczej tak”.
Badanie Opinia24 przeprowadzone dla RMF FM pokazało zbliżone rozkłady opinii — 48% poparcia wobec obowiązkowej służby oraz około 38% przeciwników; 16% ankietowanych nie potrafiło się określić. Opinia24 zapytała też o zakres ewentualnego poboru: 22% uznało, że powinien obejmować kobiety i mężczyzn, natomiast 24% wskazało, że dotyczyć powinien wyłącznie mężczyzn.
Kto jest najmocniej przeciwny powrotowi poboru?
Analiza struktury odpowiedzi w badaniu Opinia24 pokazuje, że sprzeciw wobec przywrócenia obowiązkowej służby najczęściej wyrażają osoby w wieku 18–24 lata. W tej grupie 53% ankietowanych zadeklarowało, że nie popiera pomysłu przywrócenia poboru. Przeciwnicy przeważają także wśród osób z wykształceniem średnim i wyższym oraz wśród części wyborców Koalicji Obywatelskiej, według danych przedstawionych w badaniu.
Jakie alternatywy i obawy pojawiają się w debacie?
W debacie publicznej pojawiają się różne propozycje i zastrzeżenia względem powrotu powszechnego poboru. Część ekspertów i polityków wskazuje na modele selektywne — przywoływany jest model szwedzki, gdzie od 2017 roku pobór ma charakter selektywny i do służby trafia około 10% rocznika. Niemcy rozważają rozwiązania obejmujące obowiązek odbycia krótszego okresu służby w instytucjach państwowych.
Wskazywane są też problemy praktyczne: brak wystarczającej bazy lokalowej, potrzeba adaptacji obiektów i logistyka związana z utrzymaniem dużej liczby poborowych. Część polityków proponuje rozwiązania alternatywne wobec powszechnego poboru — między innymi rozszerzenie form dobrowolnej służby wojskowej, krótszy okres służby państwowej w instytucjach cywilnych lub rozwój struktur obrony cywilnej. Ministerialne i wojskowe plany obejmują szkolenia gmin i wojewodów w ramach przygotowań do zwiększenia liczby osób zaangażowanych w system obronny.
Badania, których wyniki przytaczano, zostały przeprowadzone różnymi metodami: United Surveys realizował wywiady CATI i ankiety internetowe CAWI na próbie 1000 osób w dniach 13–15 września 2025, a Opinia24 dla RMF FM przeprowadziło badanie metodą mixed-mode (CATI i CAWI) na próbie 1001 osób w dniach 5–7 października 2025.
Obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa w Polsce została zawieszona w 2009 roku; od tego czasu Wojsko Polskie opiera się na żołnierzach zawodowych i ochotnikach.
