MSWiA proponuje doprecyzowanie przepisów karnych dotyczących pomocy cudzoziemcom przebywającym w Polsce niezgodnie z prawem. W proponowanym brzmieniu do art. 264a miałby zostać dodany paragraf, który karze osobę, która wiedząc o nielegalnym pobycie innej osoby, umożliwia lub ułatwia jej dalsze przebywanie na terytorium RP — sankcja mogłaby sięgać 3 lata więzienia.
Co zakłada proponowana zmiana?
Obecne brzmienie art. 264a k.k. penalizuje umożliwianie pobytu cudzoziemca wbrew przepisom tylko wtedy, gdy działanie służy osiągnięciu korzyści majątkowej lub osobistej i grozi karą do pięciu lat więzienia. Propozycja MSWiA ma rozszerzyć zakres tego przepisu tak, aby obejmował także czynności niezwiązane z chęcią zysku. Nowy przepis ma doprecyzować, że odpowiedzialność karną poniesie osoba, która świadomie ułatwia dalszy pobyt osoby przebywającej nielegalnie na terytorium Polski.
Kogo może dotyczyć nowa sankcja?
Resort tłumaczy, że zmiana ma utrudnić działalność przemytników i uniemożliwić wykorzystywanie kwestii pomocy humanitarnej jako przykrywki do dalszej nielegalnej migracji. Przeciwne stanowisko wyrażają prawnicy i organizacje pomocowe, które wskazują, że zasięg przepisu może objąć osoby udzielające wsparcia humanitarnego. Z relacji wynika, że przykładowe zachowania, jak podanie gorącego posiłku czy udostępnienie schronienia, mogą znaleźć się w obszarze ryzyka karnego, jeśli sprawca działa „wiedząc” o nielegalnym pobycie.
Jakie inne decyzje dotyczą granicy z Białorusią?
Równolegle MSWiA przygotowało projekt rozporządzenia o przedłużeniu czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią o kolejne 60 dni. Rozporządzenie wykonuje uprawnienie wynikające z ustawy azylowej i odnosi się do odcinka granicy, na którym wprowadzono ograniczenie 27 marca 2025 r. W uzasadnieniu wniosku rząd wskazał na działania zagrażające bezpieczeństwu, w tym próby przerzutu grup cudzoziemców przy udziale tuneli pod zaporą graniczną.
Do 17 grudnia 2025 r. — według danych rządowych — nie przyjęto wniosków o ochronę międzynarodową od 411 cudzoziemców, a jednocześnie przyjęto 69 wniosków od osób z tzw. grup wrażliwych. W 2024 r. na odcinku granicy z Białorusią złożono 2703 wnioski, dotyczące 3066 osób. Z ograniczenia przewidziano wyjątkowe sytuacje — przyjmowanie wniosków od małoletnich bez opieki, kobiet w ciąży oraz osób wymagających szczególnego traktowania lub w realnym niebezpieczeństwie.
Czesław Mroczek zgłosił swoje uwagi do projektu nowelizacji kodeksu karnego przygotowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości; proponowana zmiana znajduje się na etapie prac legislacyjnych.
