Vincent V. Severski mówi, że rosyjski wywiad w Polsce działa na wysokich obrotach i wykorzystuje wszystkie dostępne zasoby. Jego zdaniem Kreml koncentruje się na wpływaniu na nastroje społeczne, rozgrywaniu sporów historycznych i podważaniu zaufania do Unii Europejskiej oraz NATO. Severski ocenia, że operacje te obejmują cele polityczne i społeczne, a ich intensywność wzrosła po wojnie w Ukrainie.
Jakie metody stosują służby rosyjskie?
Severski wymienia kilka podstawowych sposobów działania: wywiad agenturalny, działania satelitarne, operacje inspiracyjne i dezinformacja. Do tych metod dochodzi wykorzystanie farm trolli i kampanii internetowych, które pozwalają szybko rozgłaszać fałszywe informacje. Według niego klasyczne techniki wywiadowcze łączone są dziś z narzędziami cyfrowymi, co zwiększa zasięg i tempo oddziaływania.
Kogo chcą wykorzystać i jakie tematy napędzają?
Severski wskazuje, że Rosja celuje w istniejące antagonizmy i podatne społeczności. Wymienia antagonizmy polsko-ukraińskie, nastroje antyniemieckie oraz narracje uderzające w instytucje zachodnie. Jako szczególnie użyteczne Kreml traktuje hasła suwerenizmu, które osłabiają podstawy współpracy w UE i NATO. Do grup podatnych na manipulacje Severski zalicza osoby wierzące w teorie spiskowe, przeciwników szczepień i tych, którzy kwestionują ustalenia naukowe.
Czy to są nowe metody?
Severski podkreśla, że sama logika działań nie jest nowa. Przykłady historyczne sięgają działalności NKWD w okresie międzywojennym lub akcji KGB w czasach zimnej wojny. Różnica polega na skali i szybkości przekazu: internet i media społecznościowe sprawiają, że te same techniki działają teraz szybciej i intensywniej. Z tego powodu działania planowane są na wiele lat z wyprzedzeniem, czasem nawet 5–15 lat.
Jak reagują służby i jakie są konsekwencje?
Severski mówi, że kontrwywiad i służby wykrywają i zatrzymują osoby podejrzane o współpracę z obcym wywiadem. Zatrzymania bywają wykorzystywane operacyjnie — czasami publiczna dekonspiracja zwiększa efektywność działań państwa. Odwrócenie agenta lub dezinformowanie go jest możliwe, lecz według Severskiego rzadkie. Jako konsekwencję działalności rosyjskich służb ekspert wskazuje na trwałe polaryzacje społeczne i wpływ na wybory polityczne.
Severski ocenia też, że pewna część społeczeństwa — którą opisuje jako około 15 proc. — jest szczególnie podatna na manipulacje. Taki odsetek w demokracji może mieć wpływ na kierunek polityki państwa. Rosja, jego zdaniem, celowo skupia wysiłki na mobilizowaniu tej grupy i nadawaniu jej politycznej sprawczości.
