Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi obchodzony jest 15 października. Obchody zostały ustanowione w 2008 roku przez Europejską Koalicję do Walki z Rakiem Piersi (Europa Donna) i symbolizuje je różowa wstążeczka. W październiku organizowane są spotkania edukacyjne i akcje informacyjne, m.in. lokalne wydarzenia zaplanowane na 15 października w galeriach handlowych i w szpitalach. Dzień ten ma przypominać o możliwościach zapobiegania oraz o roli badań wczesnego wykrywania.
Co przypomina Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi?
Obchodzony dzień zwraca uwagę na znaczenie badań przesiewowych i znajomości własnego ciała. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia w 2024 roku na świecie rozpoznano około 2,4 mln przypadków raka piersi, a choroba przyczyniła się do około 694 tys. zgonów. W Polsce co roku rozpoznaje się około 19,25 tys. zachorowań u kobiet i około 150 przypadków u mężczyzn, co daje w przybliżeniu 50 Polek dziennie. Dzień ten ma też na celu przeciwdziałanie mitom dotyczącym ochrony przed zachorowaniem.
Kto i jak może skorzystać z bezpłatnej mammografii?
Program Profilaktyki Raka Piersi w publicznym systemie ochrony zdrowia obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat. Standardowo mammografię w ramach programu można wykonywać co 2 lata bez skierowania. Z programu mogą też korzystać pacjentki w określonych sytuacjach po leczeniu raka piersi—między innymi po upływie pięcioletniego okresu monitorowania lub według zaleceń lekarza w trakcie uzupełniającej hormonoterapii. Badanie można umówić telefonicznie lub przez e-rejestrację.
Jak wygląda diagnostyka u młodszych kobiet?
Kobiety poniżej wieku objętego programem mogą zostać skierowane na badanie USG piersi przez ginekologa lub innego specjalistę. Dla pacjentek w wieku 20–30 lat USG jest zalecane co dwa lata, a po 30. roku życia—zwykle co rok, jeśli istnieje taka potrzeba kliniczna. Radiolog może zlecić uzupełniające zdjęcia mammograficzne albo dodatkowe badania, gdy ocena obrazowa wymaga doprecyzowania.
Jak wykonywać samobadanie piersi?
Ministerstwo Zdrowia zaleca, aby samobadanie wykonywać co najmniej raz w miesiącu. Najpierw ocenić wygląd piersi z opuszczonymi rękami, następnie unieść je do góry i obejrzeć ponownie. Kolejnym krokiem jest założenie rąk za głową, potem oprzeć dłonie na biodrach i pochylić się — to pozwala zobaczyć ewentualne asymetrie. Należy sprawdzić brodawkę pod lekkim uciskiem pod kątem ewentualnej wydzieliny, a potem palpacyjnie, opuszkami palców wykonując ruchy spiralne, wyczuć całe pole piersi i okolice pachowe. Badanie warto powtórzyć w pozycji leżącej i potem przejść do drugiej piersi.
Jakie są czynniki ryzyka i dostępne metody leczenia?
Do czynników zwiększających ryzyko należą m.in. występowanie raka piersi w rodzinie, predyspozycje genetyczne (BRCA1, BRCA2), wczesna pierwsza miesiączka, późna menopauza, nadwaga po menopauzie, brak potomstwa lub pierwsze dziecko po 30. roku życia oraz nadużywanie alkoholu. W Polsce stosowane metody leczenia obejmują zabiegi chirurgiczne, radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię, terapie celowane oraz immunoterapię. Eksperci podkreślają, że brak obciążenia rodzinnego nie eliminuje ryzyka wystąpienia choroby.
W Polsce dostęp do badań przesiewowych pozostaje ograniczony — udział uprawnionych kobiet w programie profilaktycznym wyniósł do 1 sierpnia 2026 r. około 32,77%, a według danych Eurostatu wskaźnik mammografii w grupie 50–69 lat sięgał w Polsce około 33,8%. Na 100 tys. mieszkańców przypada nieco ponad 1,05 urządzenia mammograficznego.
Program profilaktyczny obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat.
